اگزوز اخبار دنیای خودرو
بازار خودرو ایران در سالهای اخیر شاهد افزایش حضور خودروهای چینی وارداتی و مونتاژی بوده است؛ محصولاتی که بهدلیل طراحی، امکانات و تنوع، توانستهاند بخشی از تقاضای بازار را به خود اختصاص دهند. با این حال، افزایش تعداد این خودروها یک مشکل قدیمی را پررنگتر کرده است: تأمین لوازم یدکی و خدمات پس از فروش.
گزارشهای منتشرشده از بازار قطعات نشان میدهد که کمبود برخی قطعات خودروهای چینی، بهویژه برای مدلهای جدیدتر و کمتیراژ، همچنان یکی از مشکلات مالکان است. در برخی موارد نیز قطعات موجود با قیمتهای بالا عرضه میشوند و پیدا کردن نمونه اصلی و باکیفیت برای مصرفکننده آسان نیست.
خودروهای چینی وارداتی بیشتر در معرض کمبود قطعه
یکی از مهمترین مشکلات در این بخش، تنوع بالای مدلهای وارداتی و تیراژ پایین برخی خودروهاست. هرچه تعداد یک مدل در بازار کمتر باشد، انگیزه واردکنندگان برای تأمین گسترده قطعات آن نیز کاهش پیدا میکند. در نتیجه ممکن است قطعات تخصصی خودرو مانند برخی قطعات الکترونیکی، بدنه، موتور یا گیربکس بهراحتی در بازار پیدا نشوند.
این مسئله در مورد خودروهای جدیدتر نیز جدیتر است؛ زیرا معمولاً میان ورود خودرو و شکلگیری زنجیره تأمین قطعات آن فاصله وجود دارد. برخی گزارشهای بازار نیز از دشواری دسترسی به قطعات مدلهای جدید چینی خبر میدهند.
چرا لوازم یدکی خودروهای چینی کمیاب شده است؟
کارشناسان و فعالان بازار، مجموعهای از عوامل را در شکلگیری این وضعیت مؤثر میدانند. وابستگی به واردات، محدودیتهای ارزی، تحریمها، مشکلات نقلوانتقال کالا و نبود برنامه منسجم برای تأمین قطعات از جمله مهمترین عوامل هستند.
از سوی دیگر، ورود تعداد زیادی برند و مدل متفاوت به بازار ایران باعث شده تأمین قطعات به یک زنجیره پیچیده تبدیل شود. در گذشته ممکن بود قطعات چند مدل پرتعداد در بازار بهوفور پیدا شوند، اما افزایش تنوع خودروهای چینی باعث شده بخشی از قطعات مدلهای کمتیراژ یا جدید با موجودی محدود مواجه شوند.
رئیس اتحادیه تعمیرکاران خودرو تهران نیز پیشتر درباره مشکلات تأمین قطعات خودروهای چینی هشدار داده و گفته بود برخی قطعات حتی برای تعمیرات معمول نیز بهسختی پیدا میشوند.
افزایش قیمت قطعات؛ هزینه پنهان مالکیت خودروهای چینی
کمبود قطعه تنها به زمان انتظار برای تعمیر خودرو محدود نمیشود و میتواند هزینه نگهداری را نیز افزایش دهد. زمانی که یک قطعه کمیاب باشد، قیمت آن در بازار آزاد افزایش پیدا میکند و مصرفکننده ناچار است برای تعمیر خودرو هزینه بیشتری بپردازد.
در چنین شرایطی، استفاده از قطعات غیراصلی یا نمونههای متفرقه نیز میتواند افزایش پیدا کند؛ موضوعی که از نظر کیفیت و دوام، نگرانیهای بیشتری برای مالکان ایجاد میکند. گزارشهای بازار نیز از افزایش قیمت و دشواری دسترسی به برخی قطعات خودروهای چینی خبر دادهاند.
خدمات پس از فروش، حلقه مهم زنجیره خودروهای وارداتی
با افزایش تعداد خودروهای چینی در کشور، خدمات پس از فروش دیگر نمیتواند موضوعی فرعی تلقی شود. خریدار تنها یک خودرو خریداری نمیکند، بلکه انتظار دارد در سالهای استفاده از آن، قطعات مصرفی و تخصصی با قیمت و زمان منطقی در دسترس باشد.
اگر خودرویی بهدلیل نبود یک قطعه ساده برای مدت طولانی در تعمیرگاه متوقف شود، هزینه واقعی مالکیت آن برای مصرفکننده افزایش خواهد یافت. این مسئله در نهایت میتواند بر رضایت مشتری و حتی ارزش خودرو در بازار دست دوم تأثیر بگذارد.
برخی گزارشهای بازار نیز تأکید کردهاند که کمبود قطعات خودروهای چینی، هم خودروهای مونتاژی و هم مدلهای وارداتی را تحت تأثیر قرار داده است.
راهکار چیست؟
حل مشکل قطعات خودروهای چینی تنها با افزایش مقطعی واردات امکانپذیر نیست. خودروسازان و واردکنندگان باید همزمان با عرضه خودرو، برنامه مشخصی برای تأمین قطعات یدکی، آموزش تعمیرکاران و ایجاد شبکه خدمات پس از فروش داشته باشند.
همچنین افزایش داخلیسازی قطعات پرمصرف میتواند وابستگی بازار به واردات را کاهش دهد. البته داخلیسازی زمانی میتواند مؤثر باشد که با استانداردهای کیفی و نظارت مناسب همراه شود.
در شرایط فعلی، دسترسی به قطعات یدکی باید به یکی از معیارهای اصلی ارزیابی خودروهای چینی در بازار ایران تبدیل شود. خودرویی که هنگام خرابی قطعه، هفتهها در تعمیرگاه باقی بماند، حتی اگر از امکانات و طراحی مناسبی برخوردار باشد، برای مالک هزینه و دردسر بیشتری ایجاد خواهد کرد.
در نهایت، رشد بازار خودروهای چینی بدون توسعه همزمان زیرساخت قطعات و خدمات پس از فروش میتواند به افزایش نارضایتی مصرفکنندگان منجر شود. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که تأمین قطعه باید همزمان با ورود و عرضه خودرو مورد توجه قرار گیرد، نه زمانی که خودروهای بیشتری وارد خیابانها شده و مشکل کمبود قطعات به یک بحران تبدیل شده است.
