اگزوز اخبار دنیای خودرو
جک ماشین یکی از ابزارهای ضروری برای هر راننده است؛ وسیلهای که هنگام پنچری لاستیک، تعویض چرخ یا انجام برخی تعمیرات خودرو میتواند بسیار کاربردی باشد. با این حال، استفاده نادرست از جک ممکن است باعث آسیب به خودرو یا حتی سقوط آن و ایجاد صدمات جدی شود.
به همین دلیل، قبل از بالا بردن خودرو باید محل مناسب قرارگیری جک، ظرفیت تحمل وزن آن و شرایط سطح زمین را بررسی کنید. همچنین دستورالعمل سازنده خودرو همیشه باید مرجع اصلی برای پیدا کردن نقاط مجاز جکزدن باشد. منابع ایمنی خودرو نیز تأکید میکنند که جک باید روی سطح سخت و هموار قرار گیرد و ظرفیت آن برای وزن خودرو کافی باشد.
مقالات مرتبط :
چرا دزدگیر ماشین مدام به صدا درمیآید؟ علت و راهحل
راهنمای تعویض فیلتر روغن خودرو؛ آموزش مرحلهبهمرحله
تایر خودرو چگونه کار میکند؟ راز اعداد و حروف روی لاستیک
جک ماشین چیست و چه کاربردی دارد؟
جک ابزاری مکانیکی یا هیدرولیکی است که برای بلند کردن خودرو از سطح زمین استفاده میشود. هدف اصلی از استفاده از جک، ایجاد فضای کافی برای جدا کردن یک چرخ، تعویض لاستیک یا انجام برخی عملیات تعمیراتی است.
جکهای خودرو در اندازهها و طراحیهای مختلف تولید میشوند و هر مدل ظرفیت مشخصی دارد. بنابراین نمیتوان از هر جکی برای هر خودرویی استفاده کرد.
برای مثال، جک همراه خودرو معمولاً برای عملیات اضطراری مانند تعویض لاستیک طراحی شده است و الزاماً برای نگه داشتن خودرو هنگام تعمیرات زیر آن مناسب نیست. برخی دستورالعملهای خودروسازان نیز صراحتاً توصیه میکنند جک فابریک خودرو فقط برای تعویض چرخ استفاده شود و برای کارهای تعمیراتی از جک و پایههای مناسب استفاده شود.
انواع جک خودرو
جکهایی که برای خودروها استفاده میشوند، انواع مختلفی دارند که مهمترین آنها عبارتاند از:
جک قیچی
جک قیچی یکی از رایجترین جکهای فابریک خودروهای سواری است. این جک وزن و ابعاد نسبتاً کمی دارد و بهراحتی در صندوق خودرو قرار میگیرد.
برای بالا بردن خودرو، دسته یا آچار مخصوص جک در محل مربوط قرار میگیرد و با چرخاندن آن، سازوکار قیچیشکل جک باز شده و خودرو بالا میرود.
مزیت اصلی این نوع جک، ابعاد کوچک و وزن پایین آن است؛ اما استفاده از آن معمولاً نسبت به جکهای هیدرولیکی زمان بیشتری میبرد.
جک هیدرولیک سوسماری
جک هیدرولیک سوسماری یا کفخواب بیشتر در تعمیرگاهها و برای کارهای تعمیراتی استفاده میشود.
این جک به کمک سیستم هیدرولیک خودرو را با پمپاژ دسته بالا میبرد و معمولاً سرعت و ظرفیت بیشتری نسبت به جک قیچی دارد.
با این حال، وزن و ابعاد بیشتر باعث میشود برای حمل دائمی در صندوق خودرو چندان مناسب نباشد.
جک بطری
جک بطری شکل عمودی و نسبتاً جمعوجوری دارد و در بسیاری از مدلها ظرفیت بالایی ارائه میکند. این نوع جک بیشتر برای خودروهای سنگین، وانتها و شاسیبلندها مورد استفاده قرار میگیرد.
نکته مهم این است که ارتفاع اولیه و حداقل ارتفاع جک بطری باید با محل مجاز جکزدن خودرو سازگار باشد.
قبل از استفاده از جک چه کارهایی انجام دهیم؟
قبل از شروع کار، چند مرحله ساده اما بسیار مهم را انجام دهید.
۱. خودرو را در محل امن متوقف کنید
اگر لاستیک پنچر شده است، تا حد امکان خودرو را به مکانی صاف، محکم و دور از جریان ترافیک منتقل کنید.
در بزرگراه یا جاده پرتردد، تعویض لاستیک در محل خطرناک میتواند بسیار پرریسک باشد. AAA توصیه میکند در صورت امکان خودرو را به یک مکان امن و هموار منتقل کنید.
چراغهای هشدار خودرو را روشن کنید و اگر تجهیزات هشداردهنده مانند مثلث خطر دارید، مطابق شرایط و قوانین محل از آنها استفاده کنید.
۲. ترمز دستی را فعال کنید
پس از توقف، ترمز دستی را کاملاً فعال کنید.
در خودروهای اتوماتیک، گیربکس را روی حالت P قرار دهید. در خودروهای دندهای نیز قرار دادن گیربکس در دنده مناسب میتواند به جلوگیری از حرکت خودرو کمک کند.
AAA نیز استفاده از ترمز دستی را هنگام تعویض لاستیک توصیه میکند، زیرا احتمال حرکت خودرو روی جک را کاهش میدهد.
۳. چرخها را مهار کنید
اگر در حال بلند کردن بخش جلویی خودرو هستید، چرخهای عقب را با گوه چرخ یا وسیله مناسب مخصوص این کار مهار کنید.
اگر بخش عقب خودرو را بالا میبرید، چرخهای جلو باید مهار شوند.
۴. وسایل مورد نیاز را آماده کنید
پیش از بالا بردن خودرو، جک، آچار چرخ، لاستیک زاپاس و سایر ابزارهای مورد نیاز را آماده کنید.
این کار باعث میشود خودرو در حالت بالا قرار نگیرد و شما مجبور نشوید در میانه کار به دنبال ابزار بگردید.
آموزش مرحلهبهمرحله استفاده از جک ماشین
مرحله اول: دفترچه خودرو را بررسی کنید
اولین و مهمترین کار، پیدا کردن نقطه مخصوص جک خودرو است.
محل قرارگیری جک در خودروهای مختلف متفاوت است. بعضی خودروها در قسمت رکاب یا شاسی دارای علامت یا فرورفتگی مخصوص هستند.
نباید جک را بهصورت حدسی زیر خودرو قرار دهید. خودروسازان معمولاً نقاط مشخصی را برای بلند کردن خودرو تعیین میکنند و استفاده از نقاط دیگر میتواند باعث آسیب به بدنه، شاسی یا قطعات زیر خودرو شود.
مرحله دوم: جک را در محل صحیح قرار دهید
جک را دقیقاً زیر نقطهای قرار دهید که سازنده خودرو مشخص کرده است.
سطح تماس جک باید کاملاً پایدار باشد و پایه جک نیز روی سطحی سخت، صاف و خشک قرار بگیرد. دستورالعملهای سرویس خودرو بر استفاده از نقاط مجاز و سطح مناسب تأکید دارند.
هرگز جک را زیر قطعاتی مانند قسمتهای پلاستیکی، ورقهای نازک بدنه یا بخشهایی که برای تحمل وزن خودرو طراحی نشدهاند قرار ندهید.
در برخی خودروها استفاده از پد لاستیکی یا قطعه محافظ مناسب بین جک و نقطه تماس نیز توصیه میشود.
مرحله سوم: مهرههای چرخ را کمی شل کنید
اگر هدف شما تعویض لاستیک است، بهتر است قبل از بلند کردن کامل خودرو مهرههای چرخ را کمی شل کنید.
وزن خودرو در این مرحله هنوز روی زمین است و همین موضوع مانع چرخیدن چرخ هنگام باز کردن مهرهها میشود. AAA نیز همین ترتیب را برای تعویض لاستیک توصیه میکند.
مهرهها را کاملاً باز نکنید؛ فقط به اندازهای شل کنید که بعداً بتوانید آنها را راحتتر باز کنید.
مرحله چهارم: خودرو را بهآرامی بالا ببرید
اگر از جک قیچی استفاده میکنید، دسته را طبق دستورالعمل جک بچرخانید.
اگر از جک هیدرولیک استفاده میکنید، دسته را بهآرامی پمپ کنید.
در حین بالا رفتن خودرو، مرتب بررسی کنید که پایه جک همچنان در موقعیت صحیح قرار داشته باشد.
اگر جک کج شد، جابهجا شد یا احساس کردید خودرو ناپایدار است، ادامه ندهید. خودرو را پایین بیاورید و پس از اصلاح وضعیت، دوباره کار را شروع کنید.
مرحله پنجم: فقط به اندازه لازم خودرو را بالا ببرید
برای تعویض لاستیک، لازم نیست خودرو را بیش از حد بالا ببرید.
هدف این است که چرخ مورد نظر به اندازه کافی از زمین فاصله بگیرد تا بتوانید آن را خارج و لاستیک دیگر را نصب کنید. AAA برای تعویض لاستیک، فاصلهای حدود ۶ اینچ از سطح زمین را بهعنوان نمونه ذکر کرده است، اما ارتفاع مناسب در نهایت به خودرو و شرایط آن بستگی دارد.
آیا میتوان زیر خودرویی که روی جک است رفت؟
خیر.
این یکی از مهمترین نکات ایمنی هنگام کار با جک است.
اگر خودرو تنها توسط جک نگه داشته شده باشد، نباید هیچ بخشی از بدن خود را زیر آن قرار دهید. جک برای بلند کردن خودرو طراحی شده و در بسیاری از موارد برای نگهداری طولانیمدت وزن خودرو مناسب نیست.
برای تعمیراتی که نیاز به کار در زیر خودرو دارند، خودرو باید با پایه جک مناسب و استاندارد روی نقاط تعیینشده توسط سازنده پشتیبانی شود. منابع رسمی ایمنی خودرو نیز استفاده از پایه جک را برای پشتیبانی خودرو هنگام تعمیرات توصیه میکنند.
همچنین هرگز از آجر، بلوک سیمانی، جعبه، چوب نامناسب یا وسایل دستساز بهعنوان جایگزین پایه جک استفاده نکنید.
آیا بعد از نصب پایه جک باید خودرو را بررسی کرد؟
بله.
پس از قرار دادن پایههای جک در نقاط مناسب، باید مطمئن شوید خودرو بهصورت پایدار روی آنها قرار گرفته است.
پایه جک نیز مانند خود جک باید ظرفیت تحمل وزن مناسب داشته باشد. حتی تجهیزات بالابر خودرو نیز ممکن است دچار نقص شوند؛ بنابراین کیفیت و سلامت تجهیزات اهمیت زیادی دارد. NHTSA در گذشته موارد فراخوان پایههای جک به دلیل خطر فروپاشی تحت بار را نیز اعلام کرده است.
چگونه خودرو را پایین بیاوریم؟
پس از پایان کار، پایین آوردن خودرو باید با دقت انجام شود.
اگر از پایه جک استفاده کردهاید، ابتدا با جک خودرو را کمی بالا ببرید تا فشار از روی پایهها برداشته شود.
پایهها را از زیر خودرو خارج کنید و مطمئن شوید هیچ ابزار یا قطعهای در مسیر پایین آمدن خودرو قرار ندارد.
سپس خودرو را آرام و کنترلشده پایین بیاورید.
در جک هیدرولیک، شیر تخلیه را طبق دستورالعمل سازنده بهآرامی باز کنید. از باز کردن ناگهانی شیر خودداری کنید؛ زیرا ممکن است خودرو سریعتر از حد انتظار پایین بیاید.
پس از قرار گرفتن کامل چرخ روی زمین، جک را خارج کنید.
بعد از پایین آوردن خودرو چه کنیم؟
اگر لاستیک را تعویض کردهاید، هنوز کار تمام نشده است.
مهرههای چرخ را طبق الگوی مناسب و با گشتاور توصیهشده سازنده محکم کنید. برای بسیاری از چرخها، بستن مهرهها به شکل ضربدری یا ستارهای به نشستن مناسب چرخ کمک میکند. AAA نیز استفاده از الگوی ضربدری هنگام سفت کردن مهرهها را توصیه میکند.
در صورت امکان، برای سفت کردن نهایی از آچار ترکمتر و مقدار گشتاور درجشده در دفترچه خودرو استفاده کنید.
پس از نصب لاستیک زاپاس نیز فشار باد آن را بررسی کنید؛ زیرا لاستیک زاپاس ممکن است مدت زیادی بدون استفاده در خودرو باقی مانده باشد.
اشتباهات رایج هنگام استفاده از جک
۱. استفاده از جک روی زمین نرم
خاک، شن یا چمن ممکن است باعث فرو رفتن یا ناپایداری جک شوند.
۲. قرار دادن جک در نقطه اشتباه
این کار میتواند باعث آسیب به بدنه یا قطعات زیر خودرو شود. محل دقیق جک باید از دفترچه خودرو مشخص شود.
۳. رفتن زیر خودرو بدون پایه جک
این یکی از خطرناکترین اشتباهات است.
۴. استفاده از جک با ظرفیت نامناسب
ظرفیت جک باید برای وزن خودرو کافی باشد. دستورالعملهای فنی خودرو نیز بر تطابق ظرفیت تجهیزات بالابر با وزن خودرو تأکید دارند.
۵. بالا بردن بیش از اندازه خودرو
هرچه خودرو بیشتر از حد نیاز بالا برود، کنترل و پایداری آن میتواند دشوارتر شود.
۶. باز کردن مهرهها قبل از مهار خودرو
بهتر است مهرهها زمانی که چرخ هنوز روی زمین است کمی شل شوند تا چرخ نچرخد.
۷. استفاده از تجهیزات آسیبدیده
اگر جک نشتی هیدرولیک دارد، ترک خورده، خم شده یا عملکرد آن غیرعادی است، از آن استفاده نکنید.
جک مناسب برای خودرو را چگونه انتخاب کنیم؟
اگر قصد خرید جک دارید، تنها به قیمت یا ابعاد آن توجه نکنید.
سه عامل مهم را بررسی کنید:
ظرفیت تحمل وزن: ظرفیت جک باید با وزن خودرو و مشخصات اعلامشده توسط سازنده سازگار باشد.
حداقل ارتفاع: جک باید بتواند زیر خودرو قرار بگیرد.
حداکثر ارتفاع: جک باید بتواند خودرو را به ارتفاع مورد نیاز برساند.
برای خودروهای سواری کوچک، جکهای جمعوجور میتوانند کاربردی باشند؛ اما برای شاسیبلندها و وانتها معمولاً به جکی با ظرفیت و ارتفاع مناسبتر نیاز است.
آیا جک فابریک خودرو برای تعمیرات مناسب است؟
جک فابریک خودرو معمولاً برای تعویض لاستیک در شرایط اضطراری طراحی شده است.
این جک الزاماً برای انجام تعمیرات طولانی یا کار در زیر خودرو مناسب نیست. برخی دستورالعملهای رسمی خودرو نیز تأکید میکنند که جک همراه خودرو برای تعویض لاستیک در نظر گرفته شده و برای تعمیرات باید از تجهیزات مناسبتر استفاده شود.
بنابراین اگر قصد دارید تعمیراتی مانند تعویض قطعات زیر خودرو، بررسی سیستم تعلیق یا تعمیرات ترمز انجام دهید، استفاده از جک مناسب به همراه پایه جک استاندارد اهمیت زیادی دارد.
جمعبندی
استفاده از جک ماشین در ظاهر کار سادهای است، اما کوچکترین اشتباه در انتخاب محل جک یا نحوه بالا بردن خودرو میتواند خطرناک باشد.
خودرو را در محل امن و روی سطح سخت و هموار متوقف کنید، ترمز دستی را فعال کنید، چرخها را مهار کنید و جک را تنها در نقاطی قرار دهید که سازنده خودرو مشخص کرده است.
برای تعویض لاستیک، خودرو را فقط به اندازه لازم بالا ببرید و هنگام پایین آوردن نیز کنترل کامل جک را حفظ کنید. مهمتر از همه، هرگز برای کار کردن زیر خودرو به جک تنها اعتماد نکنید و از پایه جک مناسب در نقاط تعیینشده استفاده کنید.
اگر جک یا تجهیزات بالابر آسیبدیده هستند یا درباره نقطه صحیح جکزدن خودرو مطمئن نیستید، بهتر است کار را متوقف کرده و از دفترچه خودرو یا تعمیرکار متخصص کمک بگیرید.
